Czemu nasz dach też musi oddychać? – ważna kwesta wentylacji dachowej

Wszyscy inwestorzy chcą mieć trwały dach. Jednak nie będzie to możliwe bez prawidłowej instalacji, która zapewni odpowiednie wentylowanie elementów dachowych. Wentylacja nie tylko wspiera bezawaryjne funkcjonowanie pokrycia, ale również zapewnia nam jego przedłużoną trwałość i żywotność.

Wentylacja to ważna kwestia przy każdym rodzaju dachu. W tym artykule omówimy jednak głównie pokrycia blaszane, jako że są to najpopularniejsze rozwiązania na rynku. Opowiemy o wszystkim, co najważniejsze w temacie wentylacji – jak zapewnić odpowiednią wentylację, jak wentylacja przebiega, jakie elementy wspierają wentylację dachu oraz konsekwencje jej braku.

Wentylacja dachowa – czy dach musi oddychać?

Wentylacja dachowa spełnia kilka istotnych funkcji. Najbardziej oczywistą z nich jest pozbywanie się wilgoci i pary wodnej z wnętrza budynku, co ogranicza niebezpieczeństwo kondensacji i kumulacji wilgoci w konstrukcji dachowej. Bez wentylacji wilgoć przedostawałaby się pomiędzy warstwy izolacyjne i rozszczelniała je. Ponadto mokre materiały są podatniejsze na uszkodzenia oraz korozję. Na szczęście dobre zaplanowanie i zapewnienie odpowiedniego przepływu powietrza jest podstawowym elementem projektowania dachu i nie wpływa na jego koszt. Pamiętajmy jednak, że jest to prawda tylko i wyłącznie, gdy prace prowadzą osoby do tego uprawnione, a montaż powierzony zostaje profesjonalnej ekipie dekarskiej. Bez tych zapewnień, nieprawidłowo zamontowany lub zaplanowany dach może wynieść nas dużo więcej niż zakładaliśmy – nie tylko powtórne zakładanie, ale demontowanie źle założonych elementów oraz wymiana skorodowanych i zawilgoconych materiałów. Jednak skąd ta cała wilgoć i jak jej zapobiegać – a raczej przeciwdziałać? Ponieważ w przypadku dachów blaszanych jest ona do nieuniknięcia.

Charakterystycznymi cechami blachy, które niestety nie służą jej w wentylacji, są dobre przewodnictwo cieplne oraz niska porowatość – w stosunku do innych materiałów używanych w budownictwie, takich jak drewno, czy cement. Tak więc, gdy nadchodzi zima, temperatura wnętrza budynku jest znacznie wyższa niż na zewnątrz. Dodatkowo wewnątrz domu produkowane są duże ilości pary wodnej – czy to z gotowania, mycia, czy użytkowania wody w każdym innym sensie. Wszystko to unosi się w naszych pokojach i bez odpowiedniej wentylacji będzie osiadać na ścianach i na elementach konstrukcyjnych domu. Część pary wodnej i wilgoci przenika na poddasze i do konstrukcji samego dachu. Im cieplejsze powietrze, tym więcej pary wodnej może w sobie pomieścić, więc opary kuchenne lub łazienkowe są dużym wyzwaniem dla wentylacji. Te wszystkie procesy są równocześnie wspierane przez różnicę temperatur. Po zewnętrznej stronie pokrycia dachowego temperatura jest niska, a po wewnętrznej – wysoka. Oznacza to, że powietrze wewnątrz ma w sobie większe stężenie pary wodnej. Na granicy temperatur – czyli połaci dachowej – zachodzi wtedy skraplanie pary, która wchodzi w reakcje z blachą. Woda pojawia się po wewnętrznej stronie pokrycia – podobnie jak w samochodzie parują nam szyby. Proces ten zachodzi na sporej przestrzeni – całej powierzchni dachu, więc powstałej wody trochę się zbiera. Pomimo że jest to proces naturalny, niezabezpieczona blacha będzie bardzo podatna na uszkodzenia spowodowane zamoczeniem i korozją. Należy pamiętać, że niezależnie od temperatury, która przyspiesza lub spowalnia proces, skraplanie pary wodnej zachodzi przez cały rok, nieustannie, na przykład podczas zmiany dnia w noc i vice versa.

Niezbędne elementy wentylacji

By utrzymać odpowiedni przepływ powietrza pod pokryciem naszego dachu, musimy zebrać kilka kluczowych elementów. Będą one współpracować, by wywiewać parę wodną i skraplającą się wilgoć spod pokrycia, zarówno podczas zimy, jak i lata. Pozwolą także więźbie dachowej „oddać” wilgoć, którą mogła wchłonąć.

Pierwszą częścią wentylacji są łaty okapowe wentylacyjne – elementy, które wpuszczają powietrze pod pokrycie dachowe. Montowane są na skraju dachu, wzdłuż okapu – co również wpływa na ich popularną nazwę. Taką obróbkę dachową znajdziemy w ofercie Blachy Pruszyński. Łaty skierowane są w stronę kalenicy, by zapewnić równomierne rozprowadzenie wentylacji na całej powierzchni pokrycia dachowego. W swoim działaniu wykorzystują grawitację – powietrze ciepłe naturalnie wędruje w górę pod dachem, a zimne jest zasysane pod okap. Nagrzane powietrze w domu tworzy, dzięki łatom okapowym wentylacyjnym, swoisty tunel powietrzny, który wywiewa wilgoć, a łata wentylacyjna zwieńcza go u dołu, gdzie wciąga zimniejsze powietrze pod dach.

Kolejnym elementem potrzebnym do skomponowania systemu wentylacyjnego dachu są kominki wentylacyjne. Mają one za zadanie odprowadzanie nadmiernego powietrza spod pokrycia dachu, co równocześnie ogranicza powstawanie zawilgoceń i skraplania się pary wodnej, a także gromadzeniu się jej pod dachem. W działaniu, są one podobne do łaty okapowej. Wykorzystują grawitację i różnicę gęstości powietrza ciepłego i zimnego. Przy wsparciu odpowiedniego projektu, kominek wentylacyjny jest w stanie wspomóc grawitację dodatkowym ciągiem ssącym. Dawniej miały one wygląd rur z daszkiem, ale wraz z postępem technicznym, zaczęły być konstruowane ze specjalnych kompozytów, zaprojektowane z precyzją i z wykorzystaniem najnowszych technologii.

Ostatnim, lecz nie najmniej ważnym elementem, jest taśma kalenicowa z siatką. Montowana jest w strefie kalenicy i wspiera wentylację w jej okolicach. Kalenica to miejsce, które jest najbardziej narażone na wilgoć i parę wodną. Taśmy kalenicowe z siatką tworzą wylot tunelu powietrznego, który ma swój początek przy łatach okapowych. Zapewniają one ujście cieplejszemu powietrzu, które wydmuchuje nadmiar wilgoci, a równocześnie chronią wnętrze dachu przed opadami atmosferycznymi i podciekaniem.

Konsekwencje braku systemu wentylacyjnego

Nikt z nas nie chce mieszkać w wilgotnym, zagrzybionym domu. A jest to niestety jeden z powodów, dla których powinniśmy zadbać o odpowiednią wentylację. Gromadzenie się skroplonej wody i wilgotnego powietrza pod dachem, może skutkować przedostawaniem się jej w warstwy izolacyjne ścian i dachu. Mokre materiały ulegają szybszej degradacji, a mokry metal z czasem koroduje, tracąc swoje wszystkie atuty. Więźba dachowa jest najczęściej drewniana, co oznacza, że będzie chłonęła wodę, która osłabi całą konstrukcję dachu. Bez odpowiedniej wentylacji, wilgoć nie może zostać oddana do powietrza i zaczną się procesy gnilne i próchnienie. Koszty naprawy takiej więźby są ogromne, już nie mówiąc o zagrożeniu życia i zdrowia domowników mieszkających pod spróchniałą konstrukcją dachową.

Drugą poważną konsekwencją jest degradacja pokrycia dachowego jakim jest blacha. Najczęściej będzie ona pokryta ochronnymi materiałami, ale tylko od strony zewnętrznej. Dlatego atak wilgoci od strony domu jest dla nich zaskakujący i dewastujący. Wilgoć, pleśń i woda to szybka śmierć dla każdego, niechronionego kompleksowo metalu.

Pamiętajmy, że gwarancja, którą otrzymujemy na produkty zakupione w sklepach budowlanych działa się tylko wtedy, gdy zostały one poprawnie zamontowane według wytycznych producenta. Firmy budowlane nie biorą odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku nie stosowania się do instrukcji montażu, a tym bardziej do dachów nie zawierających wymaganej wentylacji.